Жапония энциклопедиясы ->
B-b: глоссарий BUDO — жапондардың дәстүрлі жекпе-жек өнерінің жалпы атауы. Ерте феодализм кезеңінің өзінде-ақ елде әскери тап өкілдерінің адамгершілік және дене тәрбиесінің негізгі бағыттары қалыптасты. Самурайлардың әрқайсысынан «буджуцуды» (сөзбе-сөз — «жауынгерлік шеберлік») меңгеру талап етілді. Кейін бұл кешен «бүгей» («жауынгерлік өнер») деп аталды.
Сол кездегі жапон қолжазбаларында «bugei juhappan» («18 жауынгерлік өнер») тіркесі жиі кездеседі. Оларға: кюдо – садақ ату өнері, кендо – қылышпен семсерлесу, атқа міну өнері, содзюцу – найзаны иелену, жүзу, яйдо – қылышты тез арада қынынан суырып алу мүмкіндігі болды, бұл жеңісті бірден қамтамасыз етті. анағұрлым дайындығы, қысқа қылыштың болуы, джитпен ұстай білуі — қылыштың соққысын тойтарып қана қоймай, жауды қарусыздандыратын, сабында ілгегі бар, ұзындығы 45 см-дей болат таяқша, суық тию өнері. қару-жарақ — қанжар, шурикен, ауызбен ине лақтыру қабілеті, нагината иелену — ұзын, 2 метрге дейін кең, сәл иілген жүзі, сабы, балта түрі, атыс қаруының болуы (алғаш рет Жапонияға жылы әкелінді). 1543), лассо, явара — қазіргі дзюдоның ізашары, ниндзюцу — ниндзя барлаушысының өнері, таяқтармен күресу, моджиримен (союлдың, сойылдың нұсқасы) өткір тікенектермен тігілген), кусаригаманың иеленуі – темір шынжыр, оның бір ұшында металл шар бекітілген, екінші жағында – өткір орақ. Бір қызығы, бүгінгі Жапониядағы ең әйгілі жекпе-жек өнерінің бірі – каратэ бугей жухаппанға кірмеді. Бұл жапондық орта ғасырлардағы каратэ жекпе-жек өнерінің шетелдік түрі болғанымен түсіндіріледі. Ол Жапонияға Окинавадан келді, ол өз кезегінде Қытайдан әкелінді.
Эдо кезеңінде (1600-1868) будоның қатаң ережелері біршама жеңілдетілді. Самурайлар үшін тек жеті пәнді оқу міндетті болып қала берді: қылыш, соджуцу, атқа міну, кюдо, джудзитсу, атыс қаруы және әскери стратегия. Бұл Бушидоның құрамдас бөліктері болды (сөзбе-сөз – «Жауынгер жолы»). Сонымен бірге, Бушидо неоконфуцийлік принциптерге негізделген нақты анықталған этикалық жүйе түріндегі өте маңызды моральдық компонентке де ие болды.
Алайда Қытайдан айырмашылығы Жапонияда кішінің отағасына мойынсұнуына емес, өзінің қожайынына сөзсіз адал болуына басты назар аударылды, бұл кез келген жауынгердің ең жоғары қасиеті және қатаң міндеті саналды. Бұл Бусидо туралы жапон жауынгерінің ар-намыс кодексі ретінде айтуға мүмкіндік берді. Мэйдзи реставрациясынан кейін (1868) әскери өнердің мәні мен мазмұны түбегейлі өзгерістерге ұшырады.
Жауынгерлік техникалар мен дағдыларды қарулы шайқастарда қолданудың қажеті болмады, бұл жастардың жауынгерлік өнерге деген қызығушылығын түбегейлі төмендетті. Ал семсерлесу, оқ ату, күреспен айналысуды жалғастырғандар үшін бұл өнерлердің рухани құрамдастары тартымды болып, олардың мінез-құлқын дамытуға мүмкіндік берді. Осыған байланысты «бүгей» термині бірте-бірте «будо» («қару жолы») терминімен ауыстырылды. Заманауи будо қаруды қолдану техникасын физикалық және рухани жаттығулар арқылы жетілдіруге, ескі шеберлердің өнері негізінде жасалған объективті стандарттарға жетуге арналған. Бұл бәсекелестікке мүмкіндіктер ашады, сондықтан будоны ұлттық спорттың ерекше түріне айналдырады.
Бұл процесс, әсіресе, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, көптеген жекпе-жектерден өлім немесе жарақат алу қаупін тудыратын әдістер алынып тасталып, спорттық күшке баса назар аударылған кезде байқалды. Бұл ең алдымен күреске, семсерлесуге, садақ атуға қатысты. «Бугей жухаппанның» барлық басқа түрлері оқуға ашық болса да, қазір оларға қызығушылық аз. 
Copyright © «JAPAN TODAY» 21.12.2006 Пікірлер Пікір қосу